യെമനിൽനിന്ന് ഉയർന്നുവന്ന ഹൂതി വിമതർ ഇന്ന് സൗദി അറേബ്യയ്ക്ക് മാത്രമല്ല, പശ്ചിമേഷ്യയുടെ സുരക്ഷയ്ക്കും ആഗോള കപ്പൽഗതാഗതത്തിനും വെല്ലുവിളിയാകുകയാണ്. സൗദിയിലെ വിമാനത്താവളങ്ങൾ, എണ്ണശുദ്ധീകരണശാലകൾ, എണ്ണക്കപ്പലുകൾ എന്നിവ ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ള ആക്രമണങ്ങൾ മേഖലയിൽ വീണ്ടും ആശങ്ക വർധിപ്പിക്കുന്നു. ആരാണ് ഹൂതികൾ? എന്തിനാണ് സൗദിയെ ലക്ഷ്യമിടുന്നത്? ഇറാനുമായുള്ള ബന്ധമെന്ത്? പതിറ്റാണ്ടുകൾ നീളുന്ന സംഘർഷത്തിന്റെ ചരിത്രം പരിശോധിക്കാം.

ആരാണ് ഹൂതികൾ?

യെമനിലെ സയ്യിദി ഷിയാ മുസ്‌ലിം വിഭാഗത്തിൽനിന്ന് വളർന്നുവന്ന രാഷ്ട്രീയ-സൈനിക പ്രസ്ഥാനമാണ് ഹൂതികൾ. ‘അൻസാർ അല്ലാഹ്’ എന്ന പേരിലും അറിയപ്പെടുന്ന ഇവരുടെ പ്രസ്ഥാനം 1990-കളിൽ വടക്കൻ യെമനിൽ മതപരവും സാംസ്‌കാരികവുമായ പുനരുജ്ജീവന പ്രസ്ഥാനമായാണ് ശ്രദ്ധ നേടിയത്. പിന്നീട് രാഷ്ട്രീയ അവകാശങ്ങൾക്കായുള്ള പോരാട്ടം സായുധ സംഘർഷങ്ങളിലേക്ക് വഴിമാറി.

ഹുസൈൻ ബദറുദ്ദീൻ അൽ ഹൂതിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ വളർന്ന പ്രസ്ഥാനത്തിന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണശേഷമാണ് ‘ഹൂതികൾ’ എന്ന പേര് വ്യാപകമായി ലഭിച്ചത്. സഹോദരനായ അബ്ദുൽ മാലിക് അൽ ഹൂതിയാണ് പിന്നീട് സംഘടനയുടെ നേതൃത്വം ഏറ്റെടുത്തത്.

യെമനിലെ കേന്ദ്രസർക്കാരുമായുള്ള ഏറ്റുമുട്ടലുകളിലൂടെ ശക്തി വർധിപ്പിച്ച ഹൂതികൾ, 2014-ൽ തലസ്ഥാനമായ സനായുടെ നിയന്ത്രണം പിടിച്ചെടുത്തതോടെ രാജ്യത്തെ നിർണായക രാഷ്ട്രീയ-സൈനിക ശക്തിയായി മാറി.

സൗദിയുമായുള്ള ശത്രുതയുടെ തുടക്കം

ഹൂതികളുടെ വളർച്ച സൗദി അറേബ്യയെ ആശങ്കയിലാഴ്ത്തി. യെമനിലെ ഔദ്യോഗിക സർക്കാരിനെ പിന്തുണയ്ക്കുന്ന സൗദി, ഇറാനുമായി അടുത്ത ബന്ധമുള്ള ഹൂതികൾ അയൽരാജ്യത്ത് കൂടുതൽ സ്വാധീനം നേടുന്നത് തങ്ങളുടെ സുരക്ഷയ്ക്ക് ഭീഷണിയാണെന്ന് വിലയിരുത്തി.

2015 മാർച്ചിൽ സൗദിയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള സഖ്യസേന ഹൂതികൾക്കെതിരെ സൈനിക നടപടി ആരംഭിച്ചു. യെമനിലെ അന്താരാഷ്ട്ര അംഗീകാരമുള്ള സർക്കാരിനെ പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയായിരുന്നു പ്രഖ്യാപിത ലക്ഷ്യം. എന്നാൽ വർഷങ്ങൾ നീണ്ട യുദ്ധം രാജ്യത്തെ ഗുരുതരമായ മാനുഷിക പ്രതിസന്ധിയിലേക്കും തള്ളിവിട്ടു.

സൗദി നേതൃത്വത്തിലുള്ള സൈനിക നീക്കങ്ങൾക്ക് തിരിച്ചടിയായി ഹൂതികൾ അതിർത്തി കടന്നുള്ള ആക്രമണങ്ങൾ ശക്തമാക്കി. മിസൈലുകളും ഡ്രോണുകളും ഉപയോഗിച്ച് സൗദിയിലെ തന്ത്രപ്രധാന കേന്ദ്രങ്ങളെ ലക്ഷ്യമിടാൻ തുടങ്ങിയതോടെ ഇരുപക്ഷവും തമ്മിലുള്ള സംഘർഷം കൂടുതൽ സങ്കീർണമായി.

ഇറാനുമായുള്ള ബന്ധമെന്ത്?

ഹൂതികളുടെ സൈനിക ശേഷി വർധിപ്പിക്കുന്നതിൽ ഇറാന്റെ പിന്തുണ പ്രധാന ഘടകമാണെന്നാണ് രാജ്യാന്തര നിരീക്ഷണങ്ങൾ. ആയുധങ്ങൾ, മിസൈൽ സാങ്കേതികവിദ്യ, ഡ്രോൺ സംവിധാനങ്ങൾ എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സഹായം ഇറാൻ നൽകിയതായി വിവിധ റിപ്പോർട്ടുകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു.

എന്നാൽ ഹൂതികളുടെ എല്ലാ നീക്കങ്ങളും ഇറാൻ നേരിട്ട് നിയന്ത്രിക്കുന്നുവെന്ന് ഉറപ്പിച്ച് പറയാനാവില്ല. യെമനിലെ ആഭ്യന്തര രാഷ്ട്രീയവും പ്രാദേശിക അധികാരമത്സരങ്ങളും ഹൂതികളുടെ സ്വന്തം ലക്ഷ്യങ്ങളും സംഘർഷത്തിൽ നിർണായകമാണ്.

സൗദി അറേബ്യയും ഇറാനും തമ്മിലുള്ള ദീർഘകാല പ്രാദേശിക മത്സരം യെമൻ സംഘർഷത്തെ കൂടുതൽ സങ്കീർണമാക്കുന്നുണ്ട്.

ചെങ്കടലും ബാബുൽ മന്ദബും എന്തുകൊണ്ട് നിർണായകം?

ആഗോള വ്യാപാരത്തിന്റെയും എണ്ണ-വാതക ഗതാഗതത്തിന്റെയും പ്രധാന പാതകളിലൊന്നാണ് ചെങ്കടൽ. ചെങ്കടലിനെ ഏദൻ ഉൾക്കടലുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ബാബുൽ മന്ദബ് കടലിടുക്ക് ആഗോള കപ്പൽഗതാഗതത്തിൽ തന്ത്രപ്രധാന സ്ഥാനമാണ് വഹിക്കുന്നത്.

ഈ മേഖലയിലെ ദ്വീപുകളുടെയും തീരപ്രദേശങ്ങളുടെയും നിയന്ത്രണം നേടുന്നത് ഹൂതികൾക്ക് വലിയ സൈനിക-തന്ത്രപരമായ നേട്ടമാണ്. കപ്പൽഗതാഗതത്തെ തടസ്സപ്പെടുത്താനും എതിരാളികൾക്ക് സാമ്പത്തിക സമ്മർദം സൃഷ്ടിക്കാനും ഇതിലൂടെ സാധിക്കും.

ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലുണ്ടാകുന്ന തടസ്സങ്ങൾ കാരണം എണ്ണക്കയറ്റുമതിക്ക് മറ്റ് പാതകളെ ആശ്രയിക്കേണ്ടിവരുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ ചെങ്കടലിലെ സംഘർഷം സൗദിക്ക് കൂടുതൽ വെല്ലുവിളിയാകുന്നു. എണ്ണക്കപ്പലുകൾക്കും തുറമുഖങ്ങൾക്കും നേരെയുള്ള ഭീഷണി ആഗോള വിപണികളെയും ബാധിക്കാം.

വീണ്ടും ആക്രമണങ്ങൾ ശക്തമാകുന്നതെന്തുകൊണ്ട്?

യെമനിലെ ഹൂതി നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള പ്രദേശങ്ങൾക്കും കേന്ദ്രങ്ങൾക്കും നേരെയുള്ള സൈനിക നടപടികളും ഉപരോധങ്ങളും സംഘർഷം വീണ്ടും രൂക്ഷമാക്കുന്ന ഘടകങ്ങളാണ്. സൗദിയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള സൈനിക നീക്കങ്ങൾക്ക് തിരിച്ചടിയായാണ് തങ്ങൾ ആക്രമണങ്ങൾ നടത്തുന്നതെന്ന് ഹൂതികൾ അവകാശപ്പെടുന്നു.

അതേസമയം, സൗദിയുടെ സുരക്ഷാ താൽപര്യങ്ങളും യെമനിലെ ഔദ്യോഗിക സർക്കാരിനുള്ള പിന്തുണയും സംഘർഷത്തിന്റെ മറ്റൊരു വശമാണ്. വിമാനത്താവളങ്ങൾ, എണ്ണശുദ്ധീകരണശാലകൾ, കപ്പൽഗതാഗത പാതകൾ തുടങ്ങിയ കേന്ദ്രങ്ങൾ ലക്ഷ്യമിടുന്നത് സൗദിയുടെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയിലും രാജ്യാന്തര നിക്ഷേപാന്തരീക്ഷത്തിലും സമ്മർദമുണ്ടാക്കും.

ഗാസ യുദ്ധവും ഹൂതികളുടെ ഇടപെടലും

2023 ഒക്ടോബറിൽ ഗാസ യുദ്ധം ആരംഭിച്ചതിന് പിന്നാലെ പലസ്തീൻ ജനതയ്ക്ക് പിന്തുണ പ്രഖ്യാപിച്ച് ഹൂതികൾ ഇസ്രയേലിനെതിരെയും ചെങ്കടലിലെ കപ്പലുകൾക്കെതിരെയും ആക്രമണങ്ങൾ നടത്തി. ഇതിന് മറുപടിയായി അമേരിക്കയും ബ്രിട്ടനും ഇസ്രയേലും ഹൂതി നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള കേന്ദ്രങ്ങൾ ലക്ഷ്യമിട്ട് സൈനിക നടപടികൾ സ്വീകരിച്ചു.

ഇതോടെ യെമനിലെ ആഭ്യന്തര സംഘർഷം പശ്ചിമേഷ്യയിലെ വിശാലമായ അധികാരമത്സരത്തിന്റെ ഭാഗമായി മാറി. ഇറാൻ, സൗദി അറേബ്യ, അമേരിക്ക, ഇസ്രയേൽ തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളുടെ താൽപര്യങ്ങളും സുരക്ഷാ ആശങ്കകളും പരസ്പരം ബന്ധപ്പെട്ടു.

യുദ്ധത്തിന്റെ വില നൽകുന്നത് സാധാരണക്കാർ

വർഷങ്ങളായി തുടരുന്ന യെമൻ സംഘർഷം രാജ്യത്തെ ജനജീവിതത്തെ ഗുരുതരമായി ബാധിച്ചു. ഭക്ഷ്യക്ഷാമം, കുടിയൊഴിപ്പിക്കൽ, ആരോഗ്യസേവനങ്ങളുടെ അപര്യാപ്തത, അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളുടെ തകർച്ച എന്നിവ സാധാരണക്കാരുടെ ജീവിതം ദുഷ്കരമാക്കി.

ഹൂതികളും എതിർസേനകളും തമ്മിലുള്ള ഏറ്റുമുട്ടലുകൾ തുടരുന്നതിനൊപ്പം സൗദി അറേബ്യയും മറ്റ് പ്രാദേശിക ശക്തികളും സംഘർഷത്തിൽ ഇടപെടുന്നത് സമാധാനശ്രമങ്ങളെ കൂടുതൽ സങ്കീർണമാക്കുന്നു.

യെമനിലെ അധികാരപ്പോരാട്ടത്തിൽ തുടങ്ങിയ സംഘർഷം ഇന്ന് എണ്ണവിപണിയെയും ആഗോള വ്യാപാരത്തെയും പശ്ചിമേഷ്യയുടെ സുരക്ഷയെയും സ്വാധീനിക്കുന്ന തലത്തിലേക്ക് വളർന്നിരിക്കുന്നു. ഹൂതികളുടെ സൈനിക മുന്നേറ്റവും സൗദിയുടെ പ്രതിരോധനീക്കങ്ങളും തുടർന്നാൽ മേഖലയിലെ സംഘർഷം കൂടുതൽ വ്യാപിക്കുമോ എന്നതാണ് ഇപ്പോഴത്തെ പ്രധാന ആശങ്ക.